http://www.aict-iatc.org/

Tiyatronun her cephesinde katkısı var. ZELİHA BERKSOY ADINDA BİR DİVA

Zeliha Berksoy, Nazım'ın 50. ölüm yılında, 'Jokond ile Si-Ya-U' şiirini 'tek kişilik bir gösteri' olarak sahneye çıkartıyor. Yapıtın 1978'de Ergin Orbey'in rejisiyle sunulan ilk sahnelemesinde 'söz'e odaklanıyordu Berksoy. 2013 yapımında ise uygulama farklı.

Yıllar öncesine dönüyorum belleğimde. Zeliha'nın ilk 'Jokond' performansı gözlerimin önünde. Nazım'ın 'Tarantu Babu' şiiriyle başlayıp, ikinci bölümde 'Jokond'la süren bir resital... Sahneye yakışan, sahneyi kendisine yakıştırmayı bilen, güçlü olduğu denli zarif bir genç kadın. Sesiyle, yüzüyle, bedeniyle sahneyi tek başına dolduruyor. Soluklu, aynı zamanda incelikli bir yorum sunuyor. O günlerden birinde tanışıyoruz. Korkunç bir diş ağrısı çekiyor. Belli etmemeye çalışıyor. Sabırlı, alçak gönüllü...

Ama daha öncesi de var. Ankara'da özgün Almanca sözleriyle seslendirdiği Brecht şarkılarından oluşan konserleri, kimi zaman ayakta, coşkuyla izleyişimiz... Konservatuarı bitirip Devlet Tiyatroları'na girdikten 2 yıl sonra kurum tarafından Berlin'e gönderilmiş Berksoy. Brecht tiyatrosuna ilişkin deneyimini, Berliner Ensemble topluluğunun çalışma ortamında oluşturmuş...

Daha da eski yıllara, 70'lerin en başına gidince, Asiye'ye ulaşıyoruz. Vasıf Öngören'in ilk kez Ankara Birliği Sahnesi'nde sahnelediği ölümsüz oyunu 'Asiye Nasıl Kurtulur'daki başrolü yorumlayan Zeliha Berksoy, henüz gencecik bir oyuncuyken doruğu yakalamıştır. Kişiliksiz, yoksul bir öğrenciden, toplumca nasıl yaman bir fahişe yarattığımızı izlemek için o günlerin ya da 1986'da sunulan Dostlar Tiyatrosu yapımının Zeliha'sının oyunculuğuna dönmek gerekir.

1970'ler 80'li yıllara uzanırken bu kez, Mehmet Ulusoy'un Dostlar Tiyatrosu'nda sahnelediği Brecht'in 'Kafkas Tebeşir Dairesi'nin Grusha'sı olarak ustalıklı bir yorum sunan sanatçı, birkaç yıl sonra Ortaoyuncular'da Ferhan Şensoy'un Brecht'ten uyarladığı, 'Anna'nın Yedi Ana Günahı'yla seyirci karşısındadır. 1987'de ise yine Şensoy'un İBBŞT'de sahnelediği, Haldun Taner'in 'Keşanlı Ali Destanı'nın Zilha'sıdır. 1994'te Sophokles-Brecht'in Robert Sturua tarafından sahnelenen 'Antigone' oyununun, 1996'da ise Strindberg'in 'Bayan Julie'sinin başkişilerini canlandıracaktır.

Kalabalık kadrolu oyunlarda taşıdığı başroller yanında, Berksoy'un 'solist' kimliği de sahne yaşamının öndüzeyindedir. İlk tek kişilik gösterisini 1973'te Georg Kreisler'in müzikal kabaresi 'Lola Blau'da soluk kesici bir enerjiyle yorumlayan Berksoy, 1979'da Genco Erkal ile (şarkıların 'long play'i de yapılan) 'Brecht Kabare'yi ve 1986'da 'Ben Bertolt Brecht'i 'iki kişilik gösteri' biçiminde, daha sonra da Erkal'ın Brecht'ten derleyip yönettiği 'Yosma'yı tek kişilik müzikal olarak sunuyor, 2002'de ise yine tek kişilik 'Marlene'de ünlü Marlene Dietrich'i getiriyordu sahneye.

Berksoy'un önde gelen bir özelliği de, sahne yaşamında yıllar önce ulaştığı 'yıldız' konumuna karşın, tiyatronun pek çok başka cephesine de emek akıtmış/akıtmakta olmasıdır. Bakırköy Belediye Tiyatroları'nın kurucusu-genel sanat yönetmeni, Beşiktaş Belediyesi kültür sanat platformunun kurucusu-yöneticisi, annesi Semiha Berksoy adına kurulan vakfın başkanı, birçok yapımın yönetmeni, birçok yetkin sanatçı yetiştirmiş bir tiyatro profesörü olarak, yıllar boyunca hedeflerini kovalamaktan yılmayışı...

Berksoy, 2013 yapımı 'Jokond ile Si-Ya-U' ile tiyatroda hem solist, hem sahneleyici olmanın coşkusunu yaşıyor. 'Anlatıcı' ve 'yansılayıcı' olarak, epik/göstermeci yaklaşımı uygularken 'teatral' bir dünya yaratıyor. Nazım'ın söylemi, kat kat tüllerden oluşan dekor, ışığın devinimi, müziğin katılımı, 'sahne asistanı' kullanımı, Batı ile Uzak Doğu tiyatrosunu buluşturan başka öğelerle harmanlanıyor. Şiir, Si-Ya-U'nun, Jokond'un kucağına yuvarlanıveren, kesilmış -kırmızı tül topundan salınıveren- başı, Jokond'un bir 'resim-kadın' olarak, ateş rengi tüllerin içinde yanıp kül oluşu gibi anlatımlarla görselleştirilirken, Zeliha Berksoy 'Jokond'u seyirciyle bir kez daha kucaklaştırıyor.

Nice hedeflere, nice güzelliklere doğru...

(Cumhuriyet, 30 Nisan 2013)

Hakkında

Tiyatro Eleştirmenleri Birliği (TEB), İstanbul'da yerleşik olan bir sivil toplum kuruluşu'dur. 1990 yılında 35 üyenin katılımıyla kurulan...

devamı için

Takip Et

Bilgi İletim