http://www.aict-iatc.org/

ADALET SİZSİNİZ

Tiyatro döneminin en çok ilgi toplayan çalışmalarından biri Ümit Denizer'in 2012 Cevdet Kudret Edebiyat Ödülü'ne değer bulunan 'Adalet Sizsiniz' oyunu. Yapıt AYSA Prodüksiyon Tiyatrosu tarafından, Perdeci Oyuncuları Rutkay Aziz ve Taner Barlas'ın yorumlarıyla, Metin Deniz'in sahne tasarımı ve giysileriyle sunuluyor.

Adaleti gerçekleştirmenin zeka, emek ve vicdan işi olduğunu biliyoruz. Adalet kotarmada söz sahibi olan güçlerin yargı edimini çarpıklaştırması bireyi de etkiler. Haksızlık tüm insanlığın vicdanını kanatır. Ne ki insanlığın dünü de bugünü de adaletsizlik örnekleriyle dolup taşıyor.

'Adalet' olgusu işte bu nedenle tiyatronun da konusu. Brecht'in 'Kafkas Tebeşir Dairesi' oyununda, bozuk düzenin yoz adalet mekanizması, Azdak karakteri aracılığıyla eleştirinin hedefi yapılırken, yine Azdak karakteri, yalnızca bir kez verdiği 'doğru karar' nedeniyle, adaleti sağlamış bir yargıç olarak 'masalsı' boyuta taşınmıyor mu? Belirgin örnekler arasında A. Miller'ın 'Cadı Kazanı' da var, 'Sacco ve Vanzetti' olayına dayandırılmış oyunlar da...

Adaleti sorgulayan oyunlar bizde de az değil. Erhan Gökgücü'nün 'Giordano Bruno'su, Faruk Erem'in 'Bir Ceza Avukatının Anıları', Haluk Işık'ın 'Külrengi Sabahlar'ı akla ilk gelenler. Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'a verilen idam cezasının toplum vicdanında bıraktığı derin iz birden çok oyunda irdelendi. Dostlar Tiyatrosu'nun yeni 'Sivas 93' yapımında, metne eklenen belgeler yoluyla, olaya 20 yıl sonrasından (bugünden) bakılıyor ve bu kez mahkeme aşamalarında yansıyan adalet anlayışı da sorgulanıyor.

Adalet mercek altında

1970'lerde Anadolu Çocuk Oyunları Kolu (AÇOK) ile çocuk tiyatromuzda çığır açan yazar-yönetmen-oyuncu Ümit Denizer, 'Adalet Sizsiniz' oyununda 'adalet' ve 'erdem' kavramlarını 'özdeş' kılıyor. Adaletin olmadığı ortamlarda başka erdemlerin etkin varlığı olanaksız kılınıyor böylece.

Tek perdelik oyun, suçlananlar ile suçlayanları üç bölümde karşı karşıya getiriyor. İlk bölümde Sokrates, Beş Yüzler Meclisi karşısında 'doğru ya da gerçek sanılan'ı sorguladığı için, ikinci bölümde Galileo, Engizisyon Kurulu karşısında bilimsel gerçeği dinsel dogmaların önüne geçirdiği için, üçüncü bölümde de Sacco ve Vanzetti, Amerikan mahkemesi karşısında toplumun esenliğine göz dikmiş kızıl, anarşist göçmenler olarak görüldükleri için -neredeyse ırkçı bir tutumla- yargılanmaktadır.

'Adalet Sizsiniz', sahne performansının en yalına indirgendiği, söz ağırlıklı bir gösteri. Yargılama kurulları, egemen düzenin uygun gördüğü adalet anlayışının simgesi olarak tekerlekli sandalyelerde taşınan dilsiz/cansız kuklalarla temsil ediliyor. Metin Deniz'in bu tasarımı gösterinin temel görsel malzemesini oluşturmuş. 'Anlatma' üstüne kurulu olan oyunun 'canlandırma' bölümleri 'göstermeci' türde oyunculuk gerektiriyor. Giysilerdeki küçük değişimlerle bir kişilikten ötekine geçen Aziz ve Barlas, 'söz'ün içerdiğini, oyuncu kişi karizmalarını abartmadan, kolayca aktarıyorlar.

'Adalet Sizsiniz', ülkemizdeki yıllar boyu sürüp giden, ama adaleti sağlama yoluna girmeyen davaların kafalarda ve yüreklerde yaratmış olduğu sıkıntıyı yaşayan ya da yaşamayan seyirci kitleleri karşısında sanatçı sorumluluğunun yerine getirildiği, önemli bir çalışma. Doğru bir yaklaşımla ve doğru zamanlamayla kotarıldığı için sahne başarısına imza atıyor.

(Cumhuriyet, 19 Şubat 2013)

Ayşegül Yüksel

Hakkında

Tiyatro Eleştirmenleri Birliği (TEB), İstanbul'da yerleşik olan bir sivil toplum kuruluşu'dur. 1990 yılında 35 üyenin katılımıyla kurulan...

devamı için

Takip Et

Bilgi İletim