http://www.aict-iatc.org/

Doğalcı Oyunun Doğal Olmayan Yorumu

MATMAZEL JULIE- Yazan: August Strindberg. Çeviren: Rüstem Ertuğ Altınay, Yöneten: Jale Karabekir, Dekor: Aylin Ominç, Kostüm: Burcu Rahim, Işık: Erdem Çınar, Koreografi: Gökmen Kasabalı, Oynayanlar: Yeşim Koçak/ Mehmet Aslan/ Asiye Dinçsoy.

Ünlü İsveçli sanatçı Johan August Strindberg'in ölümünün 100. Yıldönümü etkinlikleri çerçevesinde bütün dünyada Strindberg oyunları sahneleniyor. En çok da farklı yorumlarla "Matmazel Julie",özgün adıyla "Fröken Julie".

Oyunu özündeki cinselliği, duygusal çılgınlığı, yer yer kara mizahı yansıtarak yorumlayan Manchester'daki Royal Exchange Tiyatrosu'ndan, Juliette Binoche'nin oynadığı ve eleştirmenlerden pek de olumlu not almayan Fransız prodüksiyonuna, Edinburgh Fringe Festivali'nde Vagabond Productions'ın oyun alanının neredeyse tamamını kaplayan bir mutfak masası dekorunda sunduğu ve kuşun öldürülüşüyle izleyicileri sarsan yorumuna, Avustralya'daki Darlinghurst Tiyatrosu'nda yönetmen Cristabel Sved'in oyuncuları bir cam vitrin içine yerleştirdiği prodüksiyona, 50% Fruit Theatre topluluğunda Julie'nin çamaşırının içinden çıkardığı tamponu sahneye fırlattığı çarpıcı yaklaşıma, oyunu apatheid-sonrası döneme uyarlayan Güney Afrika yapımına kadar hemen her yerde perdeler Matmazel Julie'yle açılıyor. Bir de oyunu 1945 yılına taşıyan Patrick Marber'ın Matmazel Julie'den yola çıkarak yaptığı uyarlama var.

İstanbul'da da Tiyatro Boyalı Kuş topluluğu, oyunu yeni bir çeviri ve yeni bir anlayışla sahneleyerek100.yıldönümü etkinliklerine katkıda bulunuyor.

Oyun üzerine

Avrupa'da başlıca temsilcileri Emile Zola, Guy de Maupassant, Gerhardt Hauptmann, Henrik İbsen ve August Strindberg olan doğalcılık (natüralizm) akımının tiyatroda ilk ortaya çıkışı 1880'lerin sonuna rastladı. "Matmazel Julie" ile ilk doğalcı oyunu yazan Strindberg, bu akımın gelişmesinde önemli rol oynadı. Cinsiyet çatışmasını, sınıfsal çelişkiyi, aşkı, ihtirası işleyen "Matmazel Julie", bir kontun soylu kızı, kontun uşağı ve evin aşçısı arasındaki ilişkiler üzerine kuruludur. Julie, aristokrat olduğu için kendisini uşaktan üstün görür, buna karşılık uşak da erkek egemenliğini simgeler. Uşağın nişanlısı olan aşçı kız ise olaylara en gerçekçi gözle bakan kişidir. Oyunun mutfakta geçmesi, soylu matmazelin kendi konumundan hizmetlilerin düzeyine inişini yansıtır. Oyun, egemenlerin biçtiği rollere karşı çıkmanın sonunda kaçınılmaz yazgısıyla özünde bir tragedyadır.

Tiyatro Boyalı Kuş'un "Matmazel Julie"si belirli bir zaman ve zemine oturtulmamış. İşlevselliği ve elverişliliği düşünülerek tasarlanan dekor, iki masası, sandalyeleri ve sehpasıyla oyunun belkemiği olan mutfak temasını yansıtmaktan çok, bir kafeteryayı andırıyor. Zaman ve mekân belirli olmadığı için Julie'nin kostümü hangi anlayışın ürünü, o da pek anlaşılmıyor. Belki de yönetmen özellikle bunu amaçlamış olabilir. Bir gün içinde geçen oyunda, genelde süreç değişikliklerini belirtmek üzere kullanılan ışık karartmaları hem gereksiz, hem de çok sık tekrarlandığı için yorucu ve sıkıcı oluyor. Başta ve sondaki gölge oyunu da, farklı bir görsel/estetik uygulama olmanın dışında işlev taşımıyor, oyunun bütününe bir katkısı olmuyor. Anlaşılan iyi niyetine inandığım yönetmen Jale Karabekir, iyi niyet taşlarıyla oyunun cehennemine yol döşemiş.

Buna karşılık, Julie'de Yeşim Koçak, uşakta Mehmet Aslan, aşçı Kristin'de Asiye Dinçsoy, ölçülü oyunculuklarıyla çok başarılı oluyorlar. Eksiğiyle fazlasıyla, Tiyatro Boyalı Kuş'un "Matmazel Julie"si, yazarın 100. Ölüm yıldönümünde gerçekleştirilen dünya çapındaki etkinlikler portföyüne Türk tiyatrosundan bir örnek kattığı için kutlanmayı hak ediyor.

Seçkin Selvi

Hakkında

Tiyatro Eleştirmenleri Birliği (TEB), İstanbul'da yerleşik olan bir sivil toplum kuruluşu'dur. 1990 yılında 35 üyenin katılımıyla kurulan...

devamı için

Takip Et

Bilgi İletim